در بند زنان رابطه جنسي و مصرف مواد وجود دارد
آزاده اكبري
طبق پژوهشي که مرکز آموزش و پرورش سازمان زندان ها انجام داده است75 درصد از افرادي که مورد مصاحبه قرارگرفته اند و يا به سوالات پاسخ داده اند وجود مصرف مواد در بند مواد زندان هاي زنان را تاييد کردند .
ايران که سالانه هزينه زيادي بابت مبارزه با مواد مخدر مي پردازد تعداد زيادي از مجرمان مبارزه با مواد مخدر را در زندان ها نگهداري مي کند. شدت دستگيري ها در سال هاي پس از انقلاب در حدي بود که زندان ها از اين افراد اشباع شده بودند، در حال حاضر نيز نزديک نيمي از زندانها را مجرمان مرتبط با مواد مخدر اشغال کرده اند.
بر اساس اين پژوهش كه در سال 81 انجام شده ،خرده فرهنگ زندان محيط اجتماعي منحصر به فردي ايجاد مي کند که در آن رفتارهاي پر خطر مثل تزريق مشترک، خالکوبي،خودزني و رفتارهاي پرخاشگرانه از ساير افراد جامعه بيشتر است. اکثر معتادان مرتکب جرايم ديگر هم شده اند و تجربه چندين ساله ايران در جداسازي معتادان در زندان تاکنون نتيجه چندان مثبتي براي ترک و بازگشت به جامعه نداشته است. هنوز پژوهشي در زندان هاي ايران كه ميزان مصرف مواد مخدر را برآورد کند، انجام نشده است . اما ميزان کشفيات مواد مخدردر بدو ورود به زندان در يک بررسي 32 ماهه شامل 5/9 کيلو ترياک، 5/1 کيلو هروئين و 159 گرم حشيش بوده است. اين ميزان مواد را زندانيان با نفوذ، زندانيان داراي راي باز، سربازان و مراقبين و يا به صورت جاسازي به صورت انباري در معده، مقعد، رحم زنان، کتاب، محل هاي دوخت لباس، دمپايي، پرتاب از ديوار زندان ها و توسط پرسنل ، با کيف و ساک وارد زندان مي کنند.
اين پژوهش نشان مي دهد دربند عمومي زندان زنان نيز 75 درصد پاسخ دهندگان گزارش کرده اند ، زنان زنداني موادمخدر مصرف مي کنند . حدود 50 درصد پاسخ دهندگان ، مصرف مواد در اين بندها را بين 10 تا 50 درصد تخمين زده اند . از مجموع 61 پاسخ داده شده به الگوي مصرف ، حدود 80 درصد ترياک ، 75 درصد هرويين و 49 درصد به حشيش و داروهاي روان گردان اشاره کرده اند . شايع ترين مواد مصرفي نيز به ترتيب ، ترياک ، هرويين ، حشيش و داروهاي روان گردان گزارش شده است . 77 درصد از 53 نفري که به روش مصرف ترياک پاسخ دادند ، معتقدند که ترياک را در زندان مي خورند و حدود 33 درصد اظهار داشتند ، آن را دود مي کنند . به روش مصرف هرويين36 درصد پاسخ دادند : حدود 40درصد دود کردن ، 72 درصد انفيه و حدود 8 درصد تزريق را روش معمول نام بردند .
روش مصرف حشيش ، بيشتر دود کردن و به ندرت خوردن ذکر شده است .
در برخي زندان ها با توجه به شرايط محلي و بومي از شيره ترياک و ناس استفاده شده است .
در زندان هاي زنان نيز بيشتر دفعات مصرف ، روزي يک بار اعلام شد ( حدود 50 درصد پاسخگويان ) . حدود 51 درصد پاسخ دهندگان مصرف فردي و 41 درصد ، مصرف گروهي را گزارش داده اند . بيشتر پاسخ دهندگان ( 36%) ،زمان مصرف را شب و 20درصد در طول روز را گزارش داده اند .حدود 32 درصد هم معتقدند درتمام اوقات ، مواد در زندان هاي زنان مصرف مي شود . الگوي محل مصرف مواد در زندان هاي زنان مانند زندان هاي مردان ، داخل اتاق ها (حدود 48%) و سرويس هاي بهداشتي (68%) ، تخمين زده شده است . حدود 77درصد پاسخ دهندگان نيز معتقدند هزينه خريد مواد توسط خانواده زندانيان ، حدود 51 درصد فروش يا مبادله وسايل شخصي رايگان ، قرض و نزول 20درصد افراد ، خريد و فروش مواد 18 درصد ، باج گيري ، سرقت و خلافکاري را 11 درصد تخمين زده اند . تغيير الگوي مصرف و دلايل آن در زندان هاي زنان شبيه زندان هاي مردان است . از 64نفر پاسخ دهنده حدود 52درصد ترياک وهرويين و69 درصد ترياک را گاهي اوقات و 17 درصدترياک و هرويين را بيشتر اوقات ، حدود 11 درصد و 28 درصد نيز گزارش کرده اند که به ترتيب ترياک و هرويين هرگز ترک نمي شود .
عمده ترين الگوهاي تغيير روش مصرف ،تزريق هرويين به مصرف استنشاقي و دود کردن ترياک را به روش خوراکي مطرح کرده اند . پاسخ دهندگان ، مهم ترين دليل مصرف مواد را سابقه اعتياد (48% پاسخ دهندگان ) مي دانند .پس از آن به ترتيب ، کاهش ناراحتي و کسب آرامش ، مشکلات خانوادگي ، گذراندن وقت و سرگرمي ، اعلام کرده اند . سن مصرف مواد در زندان هاي زنان پراکنده است . حدود 63 درصد پاسخگويان ، سن زنان مصرف کننده را شامل همه سنين دانسته اند .حدود 27 درصد ، سن آنان را زير 30 سال تخمين زده اند .
45 درصد پاسخ دهندگان ، مصرف کنندگان زن موادمخدر را بيکار ، 22 درصد خانه دار و حدود 31 درصد خريد و فروش کنندگان موادمخدر مي دانند . ميزان سواد را حدود 61 درصد پاسخ دهندگان ، کم سواد و بي سواد و حدود 24 درصد ، دبيرستان و ديپلم برآورد کرده اند . همچنين 5/93 درصد پاسخ دهندگان ، جرم زنان را مربوط به موادمخدر ، حدود 25 درصد سرقت و 22 درصد منکرات ، تخمين زده اند . بيشتر پاسخ دهندگان (63%) ، محکومين طولاني مدت را بيشتر مستعد مصرف مواد در زندان ها مي دانند .
رفتارهاي پرخطر از جمله تزريق موادمخدر در زندان هاي زنان به ميزان کمي برآورد شده است . حدود 13 درصد تخمين زده اند موادمخدر تزريق مي شود و شايع ترين ماده تزريقي را ترياک مي دانند و بيشتر از سرنگ مستعمل استفاده مي کنند تا پمپ دست ساز . قيمت سرنگ حدود 500 تومان تخمين زده شد که از بهداري سرقت مي شود و تا زمانيکه بتوان از ان استفاده کرد ، به طور مشترک تزريق انجام مي شود . از وسايل تميز کننده براي محل تزريق و سرنگ استفاده نمي شود .
مسموميت ناشي از مصرف زياد ، بازشدن ماده جاسازي شده در معده و خشونت مرتبط با موادمخدر نيز مانند زندان هاي مردان گزارش شده است (به ترتيب 69 و90 درصد پاسخ دهندگان ) . رابطه جنسي بين زندانيان زن بنا به اظهار حدود 71 درصد پاسخ دهندگان وجود دارد . حدود 30 درصد زندانيان اين ميزان را بيش از 10 درصد گزارش کرده اند .
مهم ترين دلايل روابط جنسي ، نياز جنسي ، داشتن سابقه رابطه با هم جنس ، جلب دوستي و محبت ، تهديد ، وقت گذراني و ضعف اعتقادات مذهبي اعلام شد .
رفتارهاي پر خطر جنسي و تزريق مشترک در حالي گزارش مي شود که شيوع ايدز و ديگر بيما ري هاي مقاربتي در اين زندان ها اندازه گيري نمي شود.